رستم مجوس داد و او را به قادسيه فرستاد ، و صد هزار سوار به فرخ زاد داد و به جزيره فرستاد ، و صد هزار سوار به جالينوس داد و به كنار آب فرات فرستاد . و زمان خلافت مخالفان بود . چون يزدگرد سر راه بر لشكر اسلام گرفت عمر ، سعد وقاص را با سى هزار مرد و مغيرة بن شعبه و هلال بن علفه « 1 » و ابو محجن « 2 » و بعضى از صحابه را به حرب قادسيه فرستاد . و چون لشكر سعد دررسيد لشكر رستم مجوس مقابل آمدند و در مدت يك ماه پانزده حرب كردند و در آخر رستم مجوس به قتل آمد و لشكر عجم منهزم شدند [ 52 ] و يزدگرد فراخ‌زاد را بفرستاد . نتوانست سرحدّ را نگاه دارد . روى به هزيمت نهاد و لشكر اسلام روى به مداين نهادند . يزدگرد بر بام ايوان بود . چون ديد كه كار از دست رفت از بام فرود آمد و آنچه توانست از جواهر و خزاين برداشت و باقى بگذاشت و روى به هزيمت نهاد و به طرف نهاوند روان شد و لشكر اسلام مداين و خزاين اكاسره در تصرف آوردند و از عقب يزدگرد به نهاوند رفتند و حرب كردند . و يزدگرد به جلولا « 3 » رفت و از آنجا به همدان آمد و از همدان به فارس آمد و آخر از فارس به اصفهان آمد و هرجا كه مىرفت لشكر اسلام از عقب او مىرفتند و آن ولايت مسخّر مىكردند . و يزدگرد از اصفهان / 45 / بگريخت و به يزد آمد و دو ماه در يزد بود و از لشكر اسلام خايف ، و اموال و جواهر و زرينه و سيمينه كه با خود داشت جمع كرد و خواست كه به راه طبس به جانب خراسان روانه گردد « 4 » ، از كثرت مال عاجز شد . آمدن يزدگرد به شهر يزد و گنج نهادن و رفتن به جانب خراسان و آمدن لشكر اسلام از عقب او با فرّخ‌زاد مشورت كرد ، فرخ‌زاد گفت كه زر در زمين پنهان بايد كردن و بر اثر آن نشان بايد ساختن « 5 » و گنج‌نامه همراه خود بردن ، تا وقتى كه ضرورت افتد آن را [ 54 ] به دست

--> ( 1 ) . م ، مل ، ف : عتبه . ( 2 ) . م ، مل ، ف : ابو المحجن . ( 3 ) . م ، ف : حلوان . ( 4 ) . مل : رود . ( 5 ) . م : نشانه بساز .